Met ingang van 1 januari 2007 heeft Frankrijk een groot aantal aanpassingen in het erfrecht aangebracht. Zoals u wellicht al weet is op het rechtstreekse bezit van een Frans huis, altijd het Franse erfrecht van toepassing. Een groot verschil met Nederland blijft bestaan, te weten dat kinderen altijd een deel van de eigendom van een huis zullen erven. In Nederland wordt de langstlevende echtgenoot enig eigenaar en bestaan de aanspraken van de kinderen uit een geldvordering. Dit beperkt de bewegingsvrijheid van de langstlevende, omdat alle belangrijke beslissingen over het huis altijd tezamen met de kinderen genomen moeten worden. Indien de verhoudingen met de kinderen (en hun partners) goed zijn, hoeven er op dit punt geen problemen te rijzen, maar mocht een erflater wensen dat de langstlevende de volledige beschikkingsmacht verkrijgt, dan bestaan daarvoor bepaalde mogelijkheden, waarover ik in eerdere artikelen schreef.
In het erfrecht wordt een onderscheid gemaakt tussen versterferfrecht en testamentair erfrecht. Het versterferfrecht geldt wanneer er geen enkel testament is. Is dat bij u het geval, dan heeft de langstlevende de keuze tussen een kwart van de erfenis in eigendom dan wel de gehele erfenis in vruchtgebruik. Deze regeling geldt indien er kinderen van de beide echtgenoten tezamen zijn. Zijn er eerdere kinderen van de erflater, dan verkrijgt de langstlevende uitsluitend een kwart in eigendom. Bij testament kan hiervan in gunstige zin voor de langstlevende worden afgeweken, zowel bij alleen eigen kinderen als ook bij eerdere kinderen van de erflater.
Nieuw is dat indien een echtpaar geen kinderen heeft, de ouders, indien deze bij het overlijden in leven zijn, geen legitieme portie meer hebben. Aldus staat het de erflater vrij om bij testament al zijn bezittingen aan de langstlevende echtgenoot (of samenwonende partner of welke derde dan ook) na te laten. Ouders hebben nog wel rechten in het versterferfrecht. Is er geen testament, dan ontvangen zij per ouder 25% van de erfenis in volle eigendom. Hun rechten zijn dus beperkt, maar er is wel een testament nodig om de erfenis aan een of meer anderen toe te delen.
Een tweede belangrijke vernieuwing betreft de afwikkeling van de erfenis. Tot 2007 moesten alle erfgenamen bij unanimiteit over alles beslissen. Ook over onderhoud, het verlengen van een huurcontract, een hypotheek etc.. Nu is daarvoor een meerderheid van 2/3 voldoende, zij het dat over de verkoop van het huis nog steeds bij unanimiteit moet worden beslist. Ook nieuw is dat bij onderlinge overeenstemming, een van de erfgenamen die zijn deel (aan de anderen) wil verkopen, daartoe kan overgaan. Vóór 2007 moest eerst de gehele erfenis worden verdeeld, om daarna pas de mogelijkheid te hebben dat een erfgenaam uitstapte. Dat was een gecompliceerde operatie die nu dus overgeslagen kan worden. Ook kunnen de erfgenamen tezamen beslissen om het huis te verkopen voordat de formele verdeling tot stands gekomen en in het kadaster is ingeschreven.
Verder kan de verdeling tot stand komen wanneer een van de erfgenamen weigert daaraan mee te werken. In het verleden moest daarvoor een zeer ingewikkelde procedure worden gevoerd.
Ik meld ten slotte dat Frankrijk het homohuwelijk heeft erkend indien dat in het buitenland rechtsgeldig is gesloten door personen uit een land waar zo'n huwelijk mogelijk is. Aldus wordt een huwelijk tussen twee Nederlandse homo's of een Nederlander en een Spanjaard, in Frankrijk erkend. Een huwelijk tussen een Nederlander en een Fransman echter niet, omdat Frankrijk het homohuwelijk zelf nog niet heeft ingevoerd. De consequentie is dat een Nederlands homopaar in Frankrijk voor alle faciliteiten in aanmerking komt die voor gehuwden gelden, zoals in het huwelijksvermogensrecht, het erfrecht en de tarieven en vrijstellingen van de successierechten. Hierdoor worden heel wat teleurstellingen en gecompliceerde constructies vermeden.
Auteur: Mr Ton Steinz Twee Nederlandse Advocatenkantoren opgericht, o.a. in het mediarecht. Presentator geweest van radio- en TV-programma's. In 1997 gestart met de Franse praktijk. Schrijver van artikelen in diverse bladen (Maison en France, Second Home, Telegraaf, NRC, Cobouw) en spreker op seminars en bijeenkomsten. Behandelt de aan- en verkoopbegeleiding van Frans onroerend goed, Frans bouwrecht, verzekeringsclaims en begeleidt Franse procedures en projecten.
