Steinz & Dijkstra Advocaten - Erfrecht / Successie

Gepubliceerd in Maison en France 2003 nr 6

Het lot van samenwoners

De erfrechtelijke positie van Nederlandse samenwoners die in Frankrijk een tweede huis hebben, is zeer gecompliceerd waarbij zij er op dit moment bekaaid van af komen. Dit geldt ook voor geregistreerde partners en zelfs voor mensen van het zelfde geslacht die in Nederland getrouwd zijn. Dat wordt in Frankrijk immers niet erkend.

Allereerst gaat de Franse fiscus voor het successierecht geheel aan hun verbintenis voorbij. Dat betekent dat een vermaking met 60% wordt belast. Anders ligt dat na het sluiten van een PACS, de Franse samenlevingsovereenkomst. Dan geldt een vrijstelling van € 57.000 waarboven € 15.000 met 40% wordt belast en de rest met 50%. Dat is veel slechter dan het Franse gehuwdentarief - om maar niet te spreken van de Nederlandse vrijstelling van ca € 485.000 - maar het is gelukkig geen 60%.

In mijn praktijk behandel ik thans een geval, waarbij twee Nederlandse samenwoners begin december 2002 een Frans huis kopen. Zij vragen herhaaldelijk advies aan de Franse notaris over hun erfrechtelijke positie, doch deze komt niet verder dan dat "zij maar moeten trouwen". Eind december 2002 overlijdt de man, waarna de vrouw geconfronteerd wordt met de 60%. Dat is zo schrijnend - alleen al omdat Frankrijk een Nederlandse samenlevingsovereenkomst fiscaal niet als PACS erkent - dat ik contact heb opgenomen met het Franse kamerlid dat indertijd de PACS-wet heeft ingediend. Hij legt dit geval thans voor aan de Wetgevende Commissie van het parlement. Ik zal u daarover nog berichten maar bedenk dat op dit moment slechts de huidige regeling geldt waarbij u maatregelen moet overwegen. Ook om het ertoe te leiden dat de Franse aanslag in Nederland in zijn geheel zal worden verrekend.

Een oplossing is dat u uw Franse huis alsnog met een hypotheek belast. Dit bij voorkeur bij een Nederlandse bank omdat de Franse banken daaraan niet gemakkelijk meewerken. Door deze operatie brengt u de netto-waarde van uw Franse bezit sterk terug en als u dan ook nog "pacsé" bent, zal Frankrijk weinig heffen. Wel zult u nog een bestemming (uw oude dag?) moeten vinden voor de verkregen gelden.

Een andere mogelijkheid is een hypotheekconstructie in familieverband. Dit alles moet wel behoedzaam en reëel gebeuren omdat de Franse fiscus de hypotheek anders zou kunnen "wegdenken". Dan bent u weer terug bij af.

Een tweede oplossing bestaat uit de aankoop van een huis via een SCI. Ook dan dient echter zoveel mogelijk vreemd vermogen te worden aangetrokken, omdat – anders dan ik eerder heb gemeld – een financieringsopzet met een laag aandelenkapitaal en voor de rest met leningen van de aandeelhouders aan de SCI, evenmin werkt. De Franse fiscus zal dan zowel de waarde van het aandelenkapitaal als de leningen belasten.

Hierbij gelden twee opmerkingen: tussen Nederland en Frankrijk lopen al circa 10 jaar onderhandelingen over een verdrag ter voorkoming van dubbel successierecht. De verdragen die Frankrijk op dit punt reeds heeft gesloten, wijzen de heffing van het successierecht over de waarde van een SCI, toe aan het andere land. Als dat ook in het verdrag Nederland/Frankrijk komt te staan dan zou dat voor degenen die hun huis via een SCI bezitten, volledige uitkomst bieden. Aan het Ministerie van Financiën heb ik dan ook gevraagd om dit verdrag te bespoedigen.

De tweede opmerking is dat de erfgenamen van een aandeelhouder van een SCI, weliswaar formeel in Frankrijk aangifte moeten doen, maar vele notarissen melden mij dat dat in de praktijk vaak niet gebeurt. Na een overlijden worden in de statuten dan alleen de nieuwe aandeelhouders/erfgenamen opgenomen. Deze worden vervolgens bij de Franse KvK (RCS) geregistreerd zonder dat de fiscus daarvan (en van de reden waarom) op de hoogte zou geraken. Dit lijkt echter een wankele oplossing die maar beter via een verdrag kan worden geregeld.