Franse bloot eigendom

Franse bloot eigendom

Regelmatig krijgen wij vragen over het schenken of verkopen van de bloot eigendom van een woning aan kinderen. Ouders willen hun kinderen graag successierechten besparen en denken daarom aan deze constructie. Graag besteden wij hier wat aandacht aan en maken onderscheid tussen de situatie in Nederland en Frankrijk.

Situatie in Nederland

Ouders die een huis in Nederland bezitten, kunnen beter niet de bloot eigendom aan de kinderen schenken of verkopen.  Deze constructie bespaart namelijk geen successierechten. Bovenop het schenkingsrecht of overdrachtsbetaling komt er nog een extra heffing. De fiscus zal bij overlijden ook een navordering instellen op basis van de dan geldende waarde van de woning. Dit is bepaald in artikel 10 van onze Successiewet. Met dit artikel wil men vermijden dat de waarde van het vruchtgebruik bij overlijden sterk gedaald is. Bij aankoop door de ouders heeft het vruchtgebruik een (vaak aanzienlijke) waarde, terwijl die bij het overlijden afloopt tot nihil. Het gevolg is dat de kinderen een vermogensdeel genieten dat buiten het successierecht of schenkingsrecht valt. De fiscus heeft hier dus een stokje voor willen steken waarbij de navordering overigens gematigd is.

Wanneer geldt dit artikel niet?

Volgens de huidige inzichten is er een situatie waarin dit artikel niet geldt. Namelijk wanneer ouders en kinderen tezamen een huis aankopen met vanaf het begin een onderverdeling in bloot eigendom en vruchtgebruik. In dit geval kan wel een gratis vermogensoverheveling plaatsvinden.

Situatie in Frankrijk

In Frankrijk bestaat ook een wetsartikel dat deze materie behandeld, namelijk artikel 751 van de belastingwet, CGI.  Dit artikel werkt echter anders en strenger. Met name wanneer er bij een overlijden sprake is van de onderverdeling bloot eigendom / vruchtgebruik ? Dan denkt de Franse fiscus die onderverdeling – hoe die ook is ontstaan – in principe weg. De kinderen betalen in dit geval successierecht over de volle waarde van het huis bij overlijden. Het enige bedrag wat men hiervan kan aftrekken, is het bedrag dat indertijd aan belasting is betaald. Hierop bestaan gelukkig enkele uitzonderingen:

Uitzondering 1: bewijsstukken

Kunnen de kinderen bewijzen dat zij de bloot eigendom volledig uit eigen middelen, waaronder ook een banklening valt, hebben betaald? In dat geval hoeven de kinderen geen successierecht te betalen. Belangrijk is wel dat de kinderen deze bewijsstukken goed bewaren tot aan het overlijden van de ouders.

Meestal hebben kinderen echter niet genoeg geld om de bloot eigendom te kunnen kopen. Of als ze wel de middelen hebben, hebben ze besloten het aan andere zaken te besteden.  Bovendien wordt de hele constructie overwogen om een vermogensoverheveling op de kinderen te laten plaatsvinden. In dit geval moeten niet de kinderen, maar de ouders hun geld inzetten. Het is dan dus wenselijk om een andere oplossing te vinden, zodat de kinderen niet opdraaien voor het successierecht.

Uitzondering 2: schenken van bloot eigendom – niet toepasbaar

De tweede uitzondering is helaas niet toepasbaar, maar zullen we toch kort benoemen. De ouders kunnen het huis kopen en daarna de bloot eigendom aan de kinderen schenken onder betaling van schenkingsrechten. Zij houden dan het vruchtgebruik. Die oplossing kan echter niet worden gekozen, omdat dan artikel 10 van de Nederlandse Successiewet van toepassing wordt. Franse schenkingen vallen immers zowel onder het Nederlandse als het Franse (civiele en fiscale) schenkingsrecht.

Uitzondering 3: schenken prijs bloot eigendom vóór de koop

De derde uitzondering kan echter weer wel. Deze staat toe dat de ouders voorafgaande aan de koop, de prijs van de bloot eigendom in geld aan de kinderen schenken. Hiermee kunnen de kinderen hun deel van de koopprijs voldoen. Hierbij moet alleen in Nederland aangifte schenkingsrecht worden gedaan, omdat het alleen om een Nederlandse schenking gaat. Een voorafgaande berekening daarvan en een bespreking van eventuele varianten op deze formule is hierbij overigens aan te raden.

Situaties die buiten artikel 751 CGI vallen

Er is een aantal situaties die buiten artikel 751 CGI vallen. Allereerst bestaat er naast vruchtgebruik het zogenaamde recht van gebruik en bewoning. Dit geeft aan ouders dezelfde rechten, doch zij mogen het huis dan niet verhuren. Dit recht valt niet onder het artikel, maar de waarde ervan is veel lager dan van vruchtgebruik. Het gevolg hiervan is dat de kinderen een veel groter bedrag op tafel moeten leggen voor de bloot eigendom. Van de gratis vermogensoverheveling komt dan slechts in mindere mate iets terecht, zodat deze oplossing niet vaak wordt gekozen. Een tweede mogelijkheid is dat de kinderen een SCI oprichten die de bloot eigendom aankoopt. De ouders kopen hierbij het vruchtgebruik zonder SCI. Dan is het artikel ook niet van toepassing. Deze oplossing wordt vaak gekozen. Zoals zo vaak is het spitsroeden lopen wanneer een oplossing wordt gezocht die aan de rechtsstelsels van beide landen moet voldoen, maar onmogelijk is dat gelukkig bijna nooit.